Σε μια εποχή όπου η ελληνική ύπαιθρος αδειάζει, τα χωριά χάνουν πληθυσμό και η περιφέρεια παλεύει να κρατήσει ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες, ο οικονομολόγος Γιώργος Μητροπέτρος καταθέτει μια ολοκληρωμένη πρόταση με τίτλο «Νέος Καποδίστριας», ανοίγοντας τη συζήτηση για ένα νέο μοντέλο διοικητικής, οικονομικής και κοινωνικής αναγέννησης της χώρας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γιώργος Μητροπέτρος, πέρα από την ιδιότητά του ως οικονομολόγος, έχει καταγράψει και μια ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία στον χώρο της επιχειρηματικότητας, ως δημιουργός της πρωτοπόρου εταιρείας «Filevia- Aronia» Με καινοτόμα και βραβευμένα προϊόντα βασισμένα στην αρώνια, γνωστή για τις ευεργετικές της ιδιότητες για τον ανθρώπινο οργανισμό. Με τα προϊόντα του , κατάφερε να αναπτύξει μια σπουδαία ελληνική παραγωγική δραστηριότητα με παρουσία τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η περιφέρεια μπορεί να παράγει, να καινοτομεί και να εξάγει.
Με πνεύμα οξύ αλλά και αισιόδοξο για το μέλλον της ελληνικής περιφέρειας, ο Γιώργος Μητροπέτρος παρουσιάζει αναλυτικά το σκεπτικό του με «ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ!!!»
Ζωντανά χωριά σημαίνει ζωντανή Ελλάδα.
Δυνατή περιφέρεια σημαίνει δυνατή δημοκρατία.
Ένας «Νέος Καποδίστριας»σημαίνει νέα αρχή για την πατρίδα.
Πρόταση για έναν «Νέο Καποδίστρια»
10 Άξονες Αναγέννησης της Υπαίθρου, των Χωριών και της Περιφέρειας
Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται μόνο γύρω από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και λίγα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η πραγματική εθνική ανασυγκρότηση περνά μέσα από την αναγέννηση της περιφέρειας, την επιστροφή της ζωής στα χωριά, την στήριξη της παραγωγής και τη δημιουργία ευκαιριών για τους νέους στον τόπο τους.
Τα χωριά μας αδειάζουν.
Οι νέοι φεύγουν.
Τα σχολεία κλείνουν.
Οι αγροτικές και ορεινές περιοχές γερνούν.
Οι παραμεθόριες περιοχές αποδυναμώνονται.
Η τοπική αυτοδιοίκηση έχει γίνει απρόσωπη και έχει απομακρυνθεί από τον πολίτη.
Η ερημοποίηση της υπαίθρου δεν είναι φυσικό φαινόμενο.
Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, εγκατάλειψης και υπερσυγκέντρωσης.
Γι’ αυτό σήμερα χρειάζεται μια μεγάλη, τολμηρή και ρεαλιστική μεταρρύθμιση:
Ένας «Νέος Καποδίστριας» για Ζωντανά Χωριά και Δυνατή Περιφέρεια
Ο πρώτος μεγάλος νόμος συνένωσης δήμων και κοινοτήτων, το Πρόγραμμα «Καποδίστριας» του 1997, προσπάθησε να οργανώσει την τοπική αυτοδιοίκηση με βάση μεγαλύτερες και πιο λειτουργικές ενότητες. Ακολούθησε ο «Καλλικράτης», που δημιούργησε ακόμη μεγαλύτερους δήμους.
Σήμερα όμως είναι φανερό ότι οι μεγάλοι δήμοι, ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, δεν μπόρεσαν να κρατήσουν ζωντανά τα χωριά. Πολλές τοπικές κοινότητες νιώθουν αποκομμένες από τα κέντρα αποφάσεων, χωρίς πόρους, χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες και χωρίς δυνατότητα να λύσουν ακόμη και απλά καθημερινά προβλήματα.
Η πρόταση αυτή δεν είναι μια νοσταλγική επιστροφή στο παρελθόν.
Είναι ένα νέο σχέδιο διοικητικής, οικονομικής και κοινωνικής αναγέννησης της χώρας από τη βάση.
Στόχος είναι να ξαναγίνουν τα χωριά και η περιφέρεια τόποι:
κατοικίας, εργασίας, παραγωγής, οικογένειας, παιδείας, πολιτισμού και αξιοπρεπούς ζωής.
Όχι χωριά μουσεία.
Όχι χωριά μόνο για διακοπές.
Όχι περιφέρεια χωρίς νέους.
Όχι τοπικές κοινότητες χωρίς φωνή.
Θέλουμε ζωντανές κοινότητες, με ανθρώπους, παιδιά, επαγγέλματα, υπηρεσίες, παραγωγή και μέλλον.
Οι 10 Άξονες Αναγέννησης της Υπαίθρου.
1. Νέος Καποδίστριας στην Αυτοδιοίκηση
Να επανεξεταστεί ο χάρτης των σημερινών μεγάλων δήμων, ιδιαίτερα σε αγροτικές, ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές.
Όπου οι δήμοι είναι υπερβολικά μεγάλοι, δυσλειτουργικοί και απομακρυσμένοι από τις τοπικές κοινωνίες, να δημιουργηθούν μικρότερες και λειτουργικότερες αυτοδιοικητικές ενότητες ή ισχυρές δημοτικές ενότητες με πραγματικές αρμοδιότητες.
2. Ισχυρές Τοπικές Κοινότητες
Κάθε χωριό πρέπει να έχει πραγματικό ρόλο και ουσιαστική φωνή.
Οι τοπικές κοινότητες να αποκτήσουν:
δικό τους ετήσιο προϋπολογισμό, αποφασιστικές αρμοδιότητες για μικρά έργα, συμμετοχή στον σχεδιασμό των δημοτικών παρεμβάσεων και δυνατότητα άμεσης παρέμβασης στην καθημερινότητα.
Δεν μπορεί ένα χωριό να περιμένει μήνες για έναν δρόμο, έναν καθαρισμό, έναν φωτισμό, μια επισκευή ή μια απλή παρέμβαση.
3. Ταμείο Ζωντανών Χωριών
Να δημιουργηθεί ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο με τίτλο:
Ταμείο Ζωντανών Χωριών και Περιφέρειας.
Το Ταμείο αυτό να χρηματοδοτεί αποκλειστικά έργα και δράσεις για την ύπαιθρο:
αγροτική οδοποιία, ύδρευση, αποχέτευση, φωτισμό, αναπλάσεις, μικρές υποδομές, σχολεία, ιατρεία, πολιτιστικούς χώρους, ψηφιακές υποδομές, ενεργειακές κοινότητες και αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων.
Χωρίς σταθερούς πόρους, καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να πετύχει.
4. Κίνητρα Επιστροφής Νέων και Οικογενειών
Να θεσπιστεί ειδικό πρόγραμμα:
«Επιστρέφω στον Τόπο μου»
Το πρόγραμμα να αφορά νέους, ζευγάρια, οικογένειες, επιστήμονες, αγρότες, τεχνίτες και μικρούς επαγγελματίες που επιλέγουν να εγκατασταθούν σε χωριά και περιφερειακές περιοχές.
Τα κίνητρα να περιλαμβάνουν:
αφορολόγητο για τα πρώτα 5 χρόνια, και στο μισό η φορολογία για τα επόμενα χρόνια, επιδότηση κατοικίας, επιδότηση ανακαίνισης παλιών σπιτιών, μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές, επιδότηση επαγγελματικού εξοπλισμού και προτεραιότητα σε αναπτυξιακά προγράμματα.
Η επιστροφή στην περιφέρεια πρέπει να γίνει πραγματική ευκαιρία ζωής.
5. Τοπική Παραγωγή και Νέες Θέσεις Εργασίας
Η περιφέρεια δεν θα ζωντανέψει μόνο με επιδόματα.
Θα ζωντανέψει με δουλειές, παραγωγή και εισόδημα.
Να στηριχθούν:
η αγροτική παραγωγή, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, η οικοτεχνία, η μικρή μεταποίηση, τα τοπικά προϊόντα, ο αγροτουρισμός, ο εναλλακτικός τουρισμός, η πράσινη ενέργεια, η φροντίδα ηλικιωμένων και η ψηφιακή εργασία από απόσταση.
Κάθε περιοχή πρέπει να αποκτήσει το δικό της τοπικό παραγωγικό σχέδιο.
Αξιοποίηση των ακαλλιέργητων εκτάσεων .
6. Ζώνες Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Να δημιουργηθούν ειδικές:
«Ζώνες Περιφερειακής Αναγέννησης»
Σε χωριά, αγροτικές, ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές.
Στις ζώνες αυτές να ισχύουν:
μειωμένη φορολογία, χαμηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, γρήγορη αδειοδότηση, απαλλαγές από τέλη για νέες δραστηριότητες, ενεργειακά κίνητρα και ειδικά προγράμματα μικρής επιχειρηματικότητας.
Όποιος ζει, επενδύει και παράγει στην περιφέρεια πρέπει να στηρίζεται ουσιαστικά από το κράτος.
7. Σχολείο, Γιατρός και Υπηρεσίες Κοντά στον Πολίτη.
Χωριό χωρίς σχολείο, γιατρό και βασικές υπηρεσίες δεν έχει μέλλον.
Προτείνεται:
στήριξη των μικρών σχολείων, πολυδύναμα αγροτικά ιατρεία, κινητές μονάδες υγείας, τηλεϊατρική, ΚΕΠ νέας γενιάς, ψηφιακή εξυπηρέτηση με ανθρώπινη βοήθεια και τακτική παρουσία δημοσίων υπηρεσιών στις δημοτικές ενότητες.
Η τεχνολογία πρέπει να φέρει το κράτος κοντά στον πολίτη, όχι να τον εγκαταλείπει μπροστά σε μια οθόνη.
8. Κατοικία στην Περιφέρεια.
Δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στην περιφέρεια χωρίς λύση στο θέμα της στέγης.
Να δημιουργηθεί πρόγραμμα αξιοποίησης παλιών, κλειστών και εγκαταλελειμμένων κατοικιών.
Με:
επιδότηση ανακαίνισης, φορολογικά κίνητρα σε ιδιοκτήτες που διαθέτουν ακίνητα για μακροχρόνια κατοικία, ειδικά στεγαστικά δάνεια για νέες οικογένειες και πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας σε χωριά.
Τα άδεια σπίτια μπορούν να ξαναγίνουν σπίτια ζωής.
9. Δημογραφική Στήριξη της Υπαίθρου.
Η αναγέννηση των χωριών συνδέεται άμεσα με το δημογραφικό.
Για κάθε οικογένεια που ζει και μεγαλώνει παιδιά σε χωριό ή περιφερειακή περιοχή να προβλέπονται:
ενισχυμένα επιδόματα, δωρεάν παιδικός σταθμός, σχολικά γεύματα, στήριξη μετακινήσεων, πρόσβαση σε δραστηριότητες και ειδικές φορολογικές ελαφρύνσεις μέχρι την αποφοίτηση τους .
Κάθε παιδί που μεγαλώνει στην περιφέρεια είναι επένδυση στο μέλλον της Ελλάδας.
10. Παραμεθόριες Περιοχές ως Εθνική Προτεραιότητα.
Οι παραμεθόριες περιοχές δεν είναι απλές διοικητικές ενότητες.
Είναι γραμμές ζωής και εθνικής παρουσίας.
Γι’ αυτό απαιτείται ειδικό καθεστώς στήριξης για σύνορα, νησιά, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
Με:
ισχυρότερα φορολογικά κίνητρα, επιδότηση εγκατάστασης, ενίσχυση δημοσίων υπαλλήλων και επαγγελματιών που ζουν εκεί, στήριξη τοπικών επιχειρήσεων, αναβάθμιση σχολείων, υγείας και βασικών υποδομών.
Η Ελλάδα πρέπει να κρατήσει ζωντανά τα σύνορά της με ανθρώπους, οικογένειες, εργασία και παραγωγή.
Το Πολιτικό Μήνυμα
Ο «Νέος Καποδίστριας» δεν είναι απλώς μια διοικητική μεταρρύθμιση.
Είναι ένα εθνικό σχέδιο αναγέννησης.
Είναι η απάντηση στην εγκατάλειψη.
Είναι η απάντηση στην ερημοποίηση.
Είναι η απάντηση στην υπερσυγκέντρωση.
Είναι η απάντηση στο δημογραφικό.
Είναι η απάντηση στην αδικία ανάμεσα στο κέντρο και την περιφέρεια.
Η Ελλάδα δεν είναι μόνο οι λεωφόροι των μεγάλων πόλεων.
Είναι τα χωριά της, τα νησιά της, τα βουνά της, τα χωράφια της, οι μικρές κοινότητές της, οι άνθρωποι που επιμένουν να ζουν στον τόπο τους.
Αν θέλουμε μια Ελλάδα ισόρροπη, δημοκρατική και δυνατή, πρέπει να ξαναδώσουμε δύναμη στην περιφέρεια.
Να ξαναγίνει η περιφέρεια τόπος ζωής, εργασίας, παραγωγής και αξιοπρέπειας.
Με έναν «Νέο Καποδίστρια», με πόρους, αρμοδιότητες, κίνητρα και σχέδιο, μπορούμε να ξαναφέρουμε ζωή εκεί όπου σήμερα κυριαρχεί η εγκατάλειψη.
Γιώργος Μητροπέτρος
Οικονομολόγος
Χαλκίδα 27/5/2026
