Αίσθηση, εσωκομματικούς τριγμούς, νέους κύκλους συζητήσεων και έναν έντονο απόηχο προκάλεσε τις τελευταίες ημέρες η κοινή επιστολή πέντε βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με την οποία ζητούν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Επιτελικού Κράτους
Υπογράφει ο βουλευτής Εύβοιας Θανάσης Ζεμπίλης, με τους συνυπογράφοντες να κάνουν λόγο για «ασφυξία» των βουλευτών, επισημαίνοντας υπερσυγκέντρωση εξουσίας και περιορισμό του κοινοβουλευτικού τους ρόλου.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε αναστάτωση στο εσωτερικό της ΝΔ, με τον πρωθυπουργό να σηκώνει το γάντι και να απαντά από το προσυνέδριο του κόμματος στο Ναύπλιο, στις 28 Απριλίου υπερασπιζόμενος πλήρως το μοντέλο του Επιτελικού Κράτους.
Όπως τόνισε, «δεν υπάρχει χώρα χωρίς έναν ισχυρό πόλο διακυβέρνησης», κάνοντας ειδική αναφορά στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, σημείωσε:
«Πήραμε 36 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης επ’ ωφελεία των Ελλήνων πολιτών. Τα χρήματα αυτά δεν θα είχαν επενδυθεί χωρίς επιτελικό κράτος και σφιχτό συντονισμό»
Παράλληλα, υπερασπίστηκε και τον Άκη Σκέρτσο απορρίπτοντας τα περί διαχωρισμού μεταξύ τεχνοκρατών και πολιτικών, υπογράμμισε «Στη ΝΔ είμαστε μια ομάδα»
Για ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, υπογράφουν την πιο κάτω επιστολή :
Θανάσης Ζεμπίλης, Βουλευτής Π.Ε. Εύβοιας
Ιωάννης Παππάς, Βουλευτής Π.Ε. Δωδεκανήσου
Ανδρέας Κατσανιώτης, Βουλευτής Π.Ε. Αχαΐας
Ξενοφών Μπαραλιάκος, Βουλευτής Π.Ε. Πιερίας
Γιάννης Οικονόμου, Βουλευτής Π.Ε. Φθιώτιδας
«Για ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, που θα φέρει τα κέντρα λήψης αποφάσεων πιο κοντά στη κοινωνία των πολιτών! Η αναζωπύρωση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι παραιτήσεις υπουργών και υφυπουργών και τα αλλεπάλληλα αιτήματα άρσης ασυλίας βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας είναι, μεταξύ άλλων, μία υπενθύμιση.
Υπενθύμιση αναδρομής στο πρώτο νομοθέτημα της αυτοδύναμης κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, που καθιέρωσε ένα συγκεκριμένο μοντέλο διακυβέρνησης. Το Επιτελικό Κράτος, το οποίο λοιδορήθηκε, αποτέλεσε πολιτικό επιχείρημα άσκησης κριτικής, αλλά λειτούργησε και συνεχίζει να λειτουργεί. Εκείνο που καλούμαστε να αναλογιστούμε είναι αν μπορούμε να βελτιώσουμε το Επιτελικό Κράτος και να ενισχύσουμε την αρχιτεκτονική ενός μοντέρνου και λειτουργικού κράτους, που να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες του σήμερα. Να αναστοχαστούμε το επιτελικό κράτος και τον τρόπο λειτουργίας του, ιδίως με την πάροδο των περίπου επτά ετών, ως πρότυπου διαχείρισης της εξουσίας στη χώρα.
Αποτελεσματικότητα και θεσμική ισορροπία
Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι ενώ το επιτελικό κράτος είναι αποτελεσματικό σε συνθήκες μεγάλων κρίσεων, δεν αποδεικνύεται το ίδιο αποτελεσματικό σε περιόδους ομαλότητας. Επίσης, γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας, που δεν συνάδουν με μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπως διαμορφώθηκε μεταπολιτευτικά, με βάση κυρίως τις αρχές και τις αξίες της παράταξής μας.
Υπερσυγκέντρωση εξουσίας
Ο νόμος 4622/2019 για το «Επιτελικό Κράτος» αποτέλεσε μια μεγάλη διοικητική μεταρρύθμιση συντονισμού, ταχύτητας και λογοδοσίας. Είναι όμως αδιαμφισβήτητο ότι στην πορεία προκάλεσε υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε μικρούς πυρήνες. Μετέφερε όλο και περισσότερη βαρύτητα στο κέντρο, ενίσχυσε τον στενό πυρήνα γύρω από την κορυφή της Κυβέρνησης και περιόρισε την αυτοτέλεια των υπουργείων και ιδιαίτερα της κοινοβουλευτικής ομάδας, σε σύγκριση με το μέτρο των θεσμικών τους καθηκόντων.
Η συγκέντρωση της εξουσίας έγινε στο όνομα της αποτελεσματικότητας. Αλλά, σήμερα μπορούμε να πούμε ότι δεν έχει σημασία μόνο το τι κάνεις, αλλά και ο τρόπος που το κάνεις. Και στη δημοκρατία το δεύτερο είναι ίσως σημαντικότερο από το πρώτο.
Η αντίφαση του μοντέλου
Στο σημείο αυτό υπάρχει μια αντίφαση. Το επιτελικό κράτος διεκδικεί τον απόλυτο έλεγχο, πιστώνεται τις επιτυχίες, αλλά, όταν εμφανίζονται σοβαρές παθογένειες, η ευθύνη διαχέεται προς τα κάτω και ιδιαίτερα προς τους βουλευτές.
Αυτή η πρακτική δεν υπάρχει σε εγχειρίδια ηγεσίας.
Ο ρόλος των βουλευτών
Η λύση σε φαινόμενα κακοδιοίκησης και διαφθοράς δεν είναι περισσότερος συγκεντρωτισμός και υποβάθμιση των βουλευτών. Ο βουλευτής -που είναι φορέας λαϊκής εντολής, ελεγκτής της εκτελεστικής εξουσίας και αυθεντικός εκφραστής της περιφέρειας- φορτώνεται αδίκως το στίγμα του φαυλοκράτη και κινδυνεύει να υποβιβαστεί σε μεταφορέα ήδη ειλημμένων αποφάσεων.
Τεχνοκράτες και πολιτική εκπροσώπηση
Συχνά ακούγεται το ένα αντεπιχείρημα: ότι οι εξωκοινοβουλευτικοί τεχνοκράτες υπουργοί δεν βαρύνονται από τη φθορά του παραδοσιακού βουλευτικού γραφείου. Ωστόσο, είναι τουλάχιστον άδικο να μετακυλίεται το ανάθεμα σε εκείνους που επιλέγουν οι πολίτες να τους εκπροσωπούν.
Η περιφέρεια στο περιθώριο
Γιατί η ελληνική περιφέρεια δεν αποδυναμώνεται μόνο όταν χάνει υπουργικά χαρτοφυλάκια. Αποδυναμώνεται, κυρίως, όταν χάνει τη θεσμική της δυνατότητα να επηρεάζει στη χάραξη πολιτικής και όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τους ανθρώπους που γνωρίζουν το πεδίο.
Το ζητούμενο
Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς αλλαγές προσώπων. Χρειαζόμαστε μια πιο αποκεντρωμένη και θεσμικά ισορροπημένη αρχιτεκτονική, με αυξημένη λογοδοσία.
Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από ένα κράτος που λίγοι αποφασίζουν για όλους. Έχει ανάγκη από ένα κράτος που συντονίζεται χωρίς να ασφυκτιά και κυβερνά χωρίς να αποκόπτεται από τη κοινωνία των πολιτών.
Κατακλείδα
Οι βουλευτές δεν υπάρχουν για να υπηρετούν το όποιο επιτελείο. Υπάρχουν για να υπερασπίζονται το εθνικό και λαϊκό συμφέρον, νομοθετώντας και ελέγχοντας την εκτελεστική εξουσία.»
