Η ομάδα ΔΙΠΟΛΑ, εγκαινιάζει τη Δευτέρα 10 Ιουλίου 2023 και ώρα 20:00, την έκθεση σύγχρονης
τέχνης “Λαβύρινθος/ Labyrinth”, στο αρχοντικό του 1884, Κόκκινο Σπίτι, ένα από τα κυριότερα
τοπόσημα της Χαλκίδας, που κοσμεί το κρηπίδωμα στη βόρεια πλευρά της παραλίας της πόλης.
Η έκθεση πραγματοποιείται στα πλαίσια του πολιτιστικού προγράμματος «ΕΥΡΙΠΕΙΑ 2023»,
του Οργανισμού Πολιτισμού του Δήμου Χακιδέων (ΔΟΑΠΠΕΧ).
Το Κόκκινο Σπίτι, ένα από τα κυριότερα τοπόσημα της Χαλκίδας, που κοσμεί το κρηπίδωμα
στη βόρεια πλευρά της παραλίας της πόλης. (Δημ. Καραολή, Χαλκίδα 341 00). Η έκθεση πραγματοποιείται στα πλαίσια του πολιτιστικού προγράμματος του Δήμου Χαλκιδέων.
Ο Ευθύμης Λαζόγκας (Ιστορικός Τέχνης – Αρχαιολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Paris I-Panthéon – Sorbonne,
Διδάσκων Ιστορίας της Τέχνης, ΑΣΚΤ, Μεταπτυχιακό Εικαστικών Τεχνών, Καθηγητής στην Ανωτέρα ΣχολήΜαρμαρογλυπτικής της Τήνου), στην θεωρητική του επιμέλεια αναφέρει ότι «Ο Λαβύρινθος από την αρχαιότητα συμβόλιζε τον χωροχρόνο και την λειτουργία του σύμπαντος. Αναπαρίστατο στην Κρήτη με το εμβληματικό συντομογράφημα της σβάστικας και της σπείρας που περιδινούνται μέσα από το στροβίλισμα των γραμμών τους πότε στ’ αριστερά και πότε στα δεξιά σαν τον ήλιο με την σελήνη που ‘ταν χαραγμένοι στο κέντρο τους. Καλείσαι να μπεις μέσα του ωσάν να πρόκειται να επιχειρήσεις μια μετάβαση στον ενδότερο εαυτό σου, μιας κι ο λαβύρινθος είναι ο μικρός εαυτός σου, ο μικρόκοσμός σου που μιμήθηκε το μεγάλο σύμπαν για να γίνει πιο κατανοητό μέσα από τις δαιδαλώδεις διαδρομές του στο στερέωμα…Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι ο λαβύρινθος δεν
ήταν παρά μια μύηση στην γονιμική διαδικασία όπου οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται πως μέσα από τον έρωτα και τον θάνατο, την σπορά και τον θερισμό που συντονίζονται μέσα από το πάντρεμα και τις τροχιές των ουρανίων σωμάτων γύρω από την γη, η ζωή γεννιέται ξανά εκεί που πεθαίνει και πως η θνητή ζωή είναι σαν τα αποδημητικά πουλιά, τους Γερανούς που έρχονται με την άνοιξη και φεύγουν το φθινόπωρο. Ο σπόρος, ο μίτος, τα νέα παιδιά μέσα στον δαίδαλο της σκοτεινής μήτρας της γης φαίνονται καταδικασμένα να πεθάνουν όμως χάρη στις γονιμοποιητικές και αναγεννητικές δυνάμεις του σπέρματος θα νικήσουν τον θάνατο και θα επιστρέψουν πίσω στην ζωή και το φως.»
Αντίστοιχα, ο Δημήτρης Καρατζάς (εικαστικός, Μεταπτυχιακό Εικαστικών Τεχνών ΑΣΚΤ, Σχολή Ελληνικού Κινηματογράφου και Τηλεόρασης Σταυράκος τμήμα Κινηματογράφου/Σκηνοθεσία) στο θεωρητικό του κείμενο γράφει ότι «Ο μύθος του Μινώταυρου στην πρωτοπορία του μεσοπολέμου έχει εκτενώς μελετηθεί. Η εμβληματική μορφή του «Ακέφαλου» είναι δύο από τα πλέον έκτυπα μορφικά «συμπτώματα» της «κρίσης των συμβόλων», που χαρακτηρίζει την τέχνη και τη λογοτεχνία των τελευταίων κυρίως χρόνων του μεσοπολέμου.
Αυτή η κρίση που καταγράφηκε και στα καλλιτεχνικά περιοδικά της εποχής τελικά οδήγησε σε μια εθνογραφική στροφή της τέχνης ήδη από πολύ νωρίς αλλά το σημαντικότερο είναι ότι η τέχνη κατανοήθηκε σαν εργαλείο επίλυσης ενός προβλήματος. Το πρόβλημα δεν ήταν τίποτα άλλο παρά το αδιέξοδο της αναπαράστασης και η νέα του ταυτότητα ήταν ο Λαβύρινθος ενώ οι στρατηγικές της επίλυσης του αδιεξόδου ήταν και είναι αυτές που ενώνουν την ιστορία του μοντέρνου με το σύγχρονου έργου τέχνης. Ως εκ τούτου έχει πάντα ενδιαφέρον να σημειώσουμε κάποια βασικά χαρακτηρίστηκα του Λαβυρίνθου και να δούμε και κάποιες εκλεκτικές συγγένειες
του (εν συντομία σε αυτό το σημείωμα). Ως γνωστόν η δουλειά του Giacometti στη δεκαετία του 1930 ήταν πολύ πιο πρωτοποριακή από την μετέπειτα της μεταπολεμικής περιόδου. Όπως πολύ σωστά η R.Krauss επισημαίνει ο Giacometti ήταν ο πρώτος που ταύτισε το γλυπτό με την βάση του και ανέπτυξε οριζόντια την φόρμα και μάλιστα σε έργο που πρώτο τίτλο είχε την λέξη –Λαβύρινθος
Αυτή η ανάπτυξη της φόρμας στην οριζόντια εν είδη
προοικονομίας προϋπάρχει στις μεγαλοπρεπείς ζωγραφικές συνθέσεις του Delacroix, είτε στην «Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό» με τα πτώματα των επαναστατών να ανοίγουν το πρώτο πλάνο της σύνθεσης σε οριζόντια παράταξη ή είτε στο επαναστατικό για την εποχή του «Ο θάνατος του Σαρδανάπαλου» με τα πτώματα των γυμνών γυναικών πάλι στο πρώτο πλάνο και την οπτική γωνιά που σχεδόν εξοβελίζει την γραμμή του ορίζοντα στο πάνω μέρος του κάδρου. Αυτή η προβληματική που ξεκίνησε από το Ρομαντισμό και διογκώθηκε στο
Το έργο είχε τελικό τίτλο «Projet pour un passage» 1930-1931.
Μοντερνισμό έγινε το μόνιμο περιβάλλον της σύγχρονης κατάστασης. Η ενενήντα μοιρών στροφή του κάθετου άξονα ήταν χωρίς προηγούμενο για την δυτική τέχνη και σχεδόν ταύτισε το μνημείο με τη βάση του. Το άνοιγμα και το ξεδίπλωμα του έργου στο χώρο ταυτίστηκε με την περιπέτεια του Λαβυρίνθου σε μια σειρά από εμβληματικά έργα του Μοντερνισμού και έγινε ο βασικός μορφολογικός κανόνας των έργων τέχνης της μεταπολεμικής περιόδου με προεξέχουσα την περίπτωση της Minimal Art της δεκαετίας του 1960. Αν κάτι συγκλονιστικό έφερε αυτή η αντιστροφή ήταν ότι ταυτίστηκε το αναπαραστατικό με το πραγματικό και το έργο έγινε το κάδρο/frame αφήνοντας τον χώρο της αναπαράστασης/δράσης για εμάς τους θεατές. Η καταγωγή της σύγχρονης εμπλοκής μας είναι Λαβυρινθώδης και το άνοιγμα του χώρου στο πραγματικό είναι η συνύπαρξη μας
στο χρόνο και αυτή η συνύπαρξη έγινε το ζητούμενο και η απορία.
Η θεμελίωση της συνύπαρξης έγινε σε σώμα που είναι ακρωτηριασμένο, στην εμβληματική μορφή του «Ακέφαλου» που είναι ο Μινώταυρος 2
Η ιδέα ότι στη θέση του κεφαλιού υπάρχει μια τρύπα βρίσκεται ο αντίθετος πόλος του καρτεσιανού και ορθολογικού οράματος για την ανθρωπότητα. Αυτή η επιστροφή του πραγματικού ως τραύματος ήδη κυοφορείτο από την εποχή του Ρομαντισμού μέχρι που στις μέρες μας πήρε διαστάσεις νεκρόπολης ως το απολυτό σκηνικό της συνύπαρξης μας.
Αυτό το σκηνικό που ο Bataille το ονόμαζε «base materialism» και η πατούσα είναι το μόνο που μπορεί να ταυτιστεί μαζί του είναι ένα ολόκληρο πεδίο κοινωνικών σχέσεων, μια ολόκληρη συνθήκη αναπαράστασης που γίνεται το ενδιάμεσο έδαφος μεταξύ πραγματικού και συμβολικού μετατρέποντας όλο το πεδίο της σύγχρονης τέχνης σε ένα βωμό, σε ένα θυσιαστήριο, που όμως αυτή την φορά δικαιούται να γνωρίζει την άγνοια του.»
Εγκαίνια: 10 Ιουλίου 2023, 20:00
Διάρκεια: 10 – 18 Ιουλίου 2023
Τοποθεσία: Κόκκινο Σπίτι, Χαλκίδα
Επιμέλεια: Ευθύμης Λαζόγκας, Ιστορικός Τέχνης – Αρχαιολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Paris I-Panthéon –
Sorbonne, Διδάσκων Ιστορίας της Τέχνης, ΑΣΚΤ, Μεταπτυχιακό Εικαστικών Τεχνών, Καθηγητής στην Ανωτέρα
Σχολή Μαρμαρογλυπτικής της Τήνου.
Θεωρητικά κείμενα: Ευθύμης Λαζόγκας, Καρατζάς Δημήτρης
Διοργάνωση: “ΔΙΠΟΛΑ” (@dipolaartplatform)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: Μαρένα Κωνσταντινίδη Μάνεση, αρχιτέκτων και μεταπτυχιακή απόφοιτος ΕΜΠ
(Master in Architecture: Architectural Design – Space – Culture)
ΔΙΠΟΛΑ|DIPOLA Social Media:
Instagram: https://www.instagram.com/dipolartplatform
Facebook group: https://www.facebook.com/groups/754366224629669
Website: https://www.dipolaartplatform.com/
Κατά μια εκδοχή του μύθου ο Θησέας μέσα στο Λαβύρινθο συνάντησε το τέρας, πάλεψε μαζί του και με το σπαθί του έκοψε το λαιμό και το πρόσφερε ως θυσία στον Ποσειδώνα.
